ความเปลี่ยนแปลงของวัฒนธรรมด้านดนตรีไทย : กรณีศึกษาเพลงในพิธีกรรมสู่เพลงตลาด

จุดประสงค์การเรียนรู้  เพื่อฝึกการคิดวิเคราะห์ด้านการเปลี่ยงแปลงทางวัฒนธรรมไทย

แบบวิเคราะห์ผู้เรียนรายบุคคลhttps://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe54X5ry25tjyfFzluM-LW3DF9i3H9tKkMi2Fk7SmOF0vOJ2w/viewform

บทเพลงที่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรม ถือว่าได้สร้างความสมบูรณ์ให้แก่พิธีกรรมอย่างมาก  กระบวนการของพิธีกรรมเมื่อประกอบขึ้น ผู้ประกอบพิธีกรรมดำเนินกิจพิธี  ผู้ร่วมพิธีกรรมทุกคนก็อยู่ในจุดร่วมและมีเป้าหมายเดียวกัน โดยมีเพลงเป็นสัญลักษณ์สื่อให้รับรู้ และ สัมผัสรู้ร่วมกัน  อยู่ในจินตนาการที่สมมุติเดียวกัน เมื่อเป็นเช่นนี้แล้วผู้คนในแต่ละสังคมก็ย่อมมีวงล้อมของสัญลักษณ์และจินตนาการดังกล่าวคล้ายคลึงกัน เราจึงไม่แปลกใจแต่อย่างใด ที่จะได้พบเห็นพิธีกรรมในทุกเชื้อชาติจะต้องมีการบรรเลงดนตรีประกอบในพิธีการแทบทุกชนิด

เมื่อหันมามองสังคมไทย พิธีกรรมที่มีดนตรีไทยเข้าไปมีบทบาทในการขับเคลื่อน  อยู่ในแนวคิดที่นำเสนอข้างต้น  ครูอาจารย์ดนตรีได้จินตนาการให้เพลงพิธีกรรมสื่อบอกกิริยาสมมุติ  เมื่อเริ่มต้นการประกอบพิธีตามประเพณี เช่น งานทำบุญขึ้นบ้านใหม่  งานบวชนาค  งานสมโภช  หรืองานใดๆ ที่มีวงปี่พาทย์ไปบรรเลงประโคม  การบรรเลงเพลงโหมโรงคือสัญญาณบอกให้ทุกคนรับรู้ว่า ณ บัดนี้ กิจกรรมได้เริ่มขึ้นแล้ว  ฉากของกิริยาสมมุติได้ทำหน้าที่พร้อมกับเสียงเพลงที่ดังขึ้นนั้น  ทุกเพลงในชุดโหมโรงมีนัยของการกราบบูชาพระรัตนตรัย  การเชิญเทพยดาให้เสด็จลงมาสู่งาน การเดินทางด้วยริ้วขบวนเทพยนิกร  การประสาทพร  และเสด็จกลับ  นำสิริมงคลมาสู่เจ้าภาพและแขกเหรื่อที่ไปร่วมงาน ทุกคนอาบอิ่มในปิตินั้น

869366

อย่างไรก็ตามจะขอยกตัวอย่างเพลงที่เกี่ยวพันกับพิธีกรรม  ที่จะต้องมีการเบิกแว่นเวียนเทียน โดยเพลงที่ถือได้ว่าเป็นหลักหรือประธานของพิธีกรรมนี้ก็คือเพลงนางนาค ซึ่งเป็นเพลงเก่าที่มีหลักฐานความเป็นมาตั้งแต่สมัยอยุธยา ที่ผูกไว้กับความเชื่อดั้งเดิมในเรื่องของนาค ที่มีนิยายปรัมปราเกี่ยวข้องกับกำเนิดอารยธรรมของดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และที่เราพบเห็นกันบ่อยที่สุดคือในพิธีทำขวัญนาค  โดยในขั้นตอนสุดท้ายก็พิธีจะสิ้นสุดลงคือการเบิกแว่นเวียนเทียน  หมอขวัญจะร้องเบิกบายศรีด้วยทำนองเพลงนางนาค ที่ผู้ศึกษาลองศึกษาจากวีดีทัศน์ชุดต่อไปนี้https://www.youtube.com/watch?v=SEDZzSoV8cc

จากเพลงนางนาคที่เรามาใช้ในพิธีกรรมได้มีนักแต่งเพลงรุ่นหลังได้ใช้ทำนองเพลงนางนาคและใส่เนื้อร้องที่แต่งขึ้นกลายมาเป็นเพลงไทยประเภทลูกกรุงในชื่อว่าเพลงเทพธิดานุ่งผ้าซิ่น ขับร้องโดยธานินทร์     อินทรเทพ    https://www.youtube.com/watch?v=7UcAfh2k1X0

ต่อจากนั้นผู้แต่งเพลงลูกทุ่งได้นำทำนองเพลงนางนาคมาแต่งเนื้อร้องใสเข้าไปและให้ชื่อว่าเพลงหนาวใจที่ชายแดน ซึ่งขับร้องโดยไพรวัลย์  ลูกเพชรhttps://www.youtube.com/watch?v=byHqBgmY8xc

ตัวอย่างที่ยกมาพอเป็นสังเขปนี้ผู้ศึกษาคงจะพอเห็นแนวทางการ  วิวัฒนาการของเพลงในสังคมไทยได้ชัดเจนขึ้นและวัฒนธรรมในลักษณะนี้คงไม่มีการหยุดนิ่ง    จะต้องเปลี่ยนแปลงต่อไปอีกในอนาคตอย่างแน่นอน

เมื่อศึกษาบทความนี้แล้วให้นักเรียนวิเคราะห์สาเหตุความเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมไทยด้านการดนตรีของไทยลงในช่องแสดงความคิดเห็น

 

Facebook Comments

Add a Comment

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *